Wiersze SERWIS MIŁOŚNIKÓW POEZJI GRUPA AUTORÓW BEJ

logowanie
Zaloguj
Nie pamiętasz hasła?
Szukaj

To nie wiersz

W obronie ginącego wiersza

Moim życzeniem jest wzbudzenie dyskusji nad znaczeniem słowa "wiersz" i pochyleniem się nad jego rodowodem, wyglądem obecnym i modą na dziś istniejącą w wierszowaniu.
(Wyjaśniam, że nie chodzi tu o wers, który encyklopedycznie jest też nazywany wierszem, tylko o wiersz jako gatunek literacki.).
Według Słownika autorstwa profesora Jerzego Bralczyka – "wiersz, to utwór poetycki, a też charakterystyczny układ takiego utworu". Dalej podaje i charakteryzuje kilka gatunków wierszy, a między innymi:
– wiersz adonijski / adoniczny lub adonik,
– wiersz aleksandryjski / aleksandryczny
lub aleksandryn
– wiersz jambiczny 12. zgłoskowy (przy czym
"jamb" to dwusylabowa stopa wierszowa,
– wiersz akefaliczny,
– wiersz asklepiadejski,
– wiersz czterostopowy,
– wiersz pięciostopowy,
– wiersz leoniński (leonin),
– wiersz sylabiczny,
– wiersz sylabotoniczny,
- wiersz toniczny, izotoniczny,
– wiersz wolny, nieregularny.

I na koniec w Słowniku ujęty wyraz "wierszydło" z wyjaśnieniem, iż jest to marny wiersz.
Natomiast według Wikipedii – "wiersz (także: mowa wiązana, oratio vincta) – sposób organizacji tekstu polegający na powtarzaniu się w nim odcinków o takich samych właściwościach strukturalnych; przeciwieństwo prozy; utwór o swoistej kompozycji językowej, w której wers (linijka wiersza wyodrębniona intonacyjnie i graficznie) pełni funkcję wierszotwórczą, wykorzystuje środki stylistyczne w funkcji poetyckiej impresywnej lub ekspresywnej."
Na budowę wiersza – dalej za Wikipedią – składa się:
- liczba strof,
- liczba wersów w strofie,
- liczba sylab (zgłosek) w każdym wersie,
- rymy (z uwzględnieniem wszystkich cech),
- rytm (regularność w rozkładzie akcentów).

Proszę zwrócić uwagę, że w wierszu ma być powtarzanie się odcinków o takich samych właściwościach strukturalnych, a wyodrębniona linijka (wers) intonacyjnie i graficznie pełni funkcję wierszotwórczą.
Więcej o gatunkach wierszy też czytamy w Wikipedii, i np. o wierszu wolnym mówi się:
"W wierszu wolnym mogą też występować rymy, ale nieobligowane żadnymi zgodnościami, na do-wód czego przywołano wiersz Jana Kasprowicza, który był jednym z pionierów w naszej literaturze:
Zrzuć z Siebie, Ojcze, nietykalne blaski!
Zgarnij ze Siebie tę bożą,
tę władającą moc, co nad wiekami
nieugaszoną płomienieje zorzą
i światłość daje światom
i światy w swoim ogniu na popioły trawi!
Stań się tak lichy, jak ja, i skulony
i, doczesności okryty łachmanem,
wlecz się nieszczęsnym łanem
za kluczem w dal przymgloną ciągnących żurawi, ku cichej, na rozstajach kopanej mogile zapomnianego człowieka!

Ta garstka informacji o wierszu jako takim, pozwoliła mi na dociekanie – dlaczego obecnie tępione są wiersze rymowane, a wszystko co kto napisze prozą i wyrazy uformuje w kształcie prostokąta bardziej lub mniej foremnego, są lotne, wyżej oceniane, i jak powiadają są na tak zwanym czasie? Przecież nawet "wiersz wolny" jak powiedziane w definicji, wymaga rytmiczności. Moim zdaniem – jeśli tego brakuje w tychże uformowanych słupkach, to nie są to wiersze, tylko proza. Nawet może to być piękna proza, ale do wierszy, a tym samym do poezji, nie powinny się zaliczać.
Ktoś już mi za plecami daje znaki – za odważne są twoje wywody, ale póki sobie tego nie wyjaśnię, nie będę mogła spokojnie umrzeć. Wydawałoby się, że kogo to obchodzi, a być może więcej osób ma te same zgrzyty wewnętrzne, tylko właśnie ma problem z odwagą by publicznie zapytać – jak to jest dzisiaj z naszą poezją? Dlaczego tępi się wiersze rymowane? Czym jest gorszy wiersz rymowany od wolnego, nieregularnego?

Zaskoczeniem dla mnie jest fakt, że takie niezrozumiałe mieszanki wierszo-prozy znajduję
u wielu sławnych i znanych żyjących i nieżyjących poetów. Na dowód znów przywołuję
wiersz – tym razem Julii Hartwig pt.: Wierność
Niech inni zdobywcy łączą się z młodymi czarodziejkami jak Odys z kuszącą Circe.
Ja wysławiam tego, który siedząc u wezgłowia sparaliżowanej, nucił jej śpiewane niegdyś wspólnie piosenki z nadzieją, że dźwięk
ich odsłoni jaśniejszą przestrzeń w gęstym mule niepamięci.
Nie zapomniał, jak klęcząc całował niegdyś z drżeniem jej wyciągniętą rękę, a ona stała przed nim jak topola, z głową w chmurze włosów, zachwycająco nieobecna i już wtedy żegnająca go na zawsze.
------
Zgodnie z podaną wyżej definicją, nie widzę tu spełnienia określonych warunków dla wiersza w ogóle, nawet wiersza wolnego.
Brak powtarzających się właściwości strukturalnych. Odbieram to jako jej osobisty kawałek prozy.
A jeśli ktoś ciekaw skąd wytrzasnęłam ten akurat temat, odpowiadam szczerze – na podstawie śledzenia wyników różnych konkursów, gdzie oczywiście jury konkursowe bez wątpienia ma zawsze rację.

Wracając do meritum sprawy i wyjaśnienia szczegółów - skąd taki tytuł moich wywodów – dalej będę obstawać za wierszowaniem wierszowym a nie prozatorskim, bo przecież poezja, to kunsztowne dzieło i tym się różni od prozy, że ma w sobie to coś zwane głębią poetycką, jest przeważnie lekka jak piórko pięknego ptaka, bądź dotykająca boleśnie i tak głęboko, że nie sposób zapomnieć takiego wiersza. Poezja (a w zasadzie wiersze), na dzień dzisiejszy jest bogata i dostępna jak nigdy dotąd, ale też i strasznie zróżnicowana pod względem jakości. Jak dodamy do tego mało udolne przekłady z innych języków, to czasem z napisanych przez autorów wierszy, są w innych krajach publikowane jakieś poczwarki i nikt nie wie co autor naprawdę napisał.
Dlaczego tak się dzieje i czy można to zmienić? Oto pytanie, na które chciałabym znać odpowiedź.

autor

mariat

Dodano: 2024-02-17 17:09:42
Ten wiersz przeczytano 1409 razy
Oddanych głosów: 32
Rodzaj Biały Klimat Refleksyjny Tematyka Szkoła
Aby zagłosować zaloguj się w serwisie
zaloguj się aby dodać komentarz »

Komentarze (42)

DoroteK DoroteK

HMM... przeczytałam z dużym zainteresowaniem... jako
totalny naturszczyk i amator, nie czuję się uprawniona
do zabierania głosu w dyskusji... osobiście odbieram
poezje wyłącznie sercem... i albo cos na to serce
działa, albo nie, cóż... taka sytuacja ;-)

bielka bielka

Mario dużą garść informacji napisałaś, o wierszach.
Dla mnie zbyt dużo, zapomnę:) Dużo treści powinien
zawierać tytuł, gatunek i nastrój wiersza.
Pozdrawiam serdecznie i dziękuję:)
Życzę radosnych i zdrowych Świąt Wielkanocnych.

Basalyk Basalyk

Jestem tez za klasyka. Poprzednie epoki byly 'bardziej
czytelne'.

Serdecznie pozdrawiam. :)

szadunka szadunka

Interesująca i pouczająca wypowiedź. Warto się z nią
zapoznać dokładnie.
Pozdrawiam serdecznie, Mariat i życzę dobrego dnia:)

Larisa Larisa

Bardzo ciekawa rozprawka na temat poezji i wierszy
rymowanych w zderzeniu z wierszami białymi, lub
wolnymi.

Doceniam akcent położony na wiersz rymowany.
Osobiście lubię czytać rymy, ale piszę w bieli, gdyby
nie było wiersza białego, który wprowadził do polskiej
poezji Jan Kochanowski, a potem w romantyzmie
spopularyzował Słowacki i Norwid, chyba przestałabym
pisać swoje "wierszyki". Rym mnie ogranicza w
treści... skupiam się wtedy przede wszystkim na
formie.

Kolejne zagadnienie to wierszydła, czyli zupełnie
pozbawione cech poezji wiersze białe, ale czytałam też
rymowane, które podlegają pod tę kategorię. Poza
mozolnym rymem nic więcej nie wnosiły i błyszczały
infantylną treścią.

Dla mnie wiersz ma wartość, gdy zapamiętam frazę,
błyskotliwą myśl... wzruszy mnie przekaz i jego
głębia. Nie ukrywam, że treść ma dla mnie
pierwszorzędne znaczenie, a potem forma.

Cenię poezję Miłosza i Szymborskiej, ale także
zachwycam się Leśmianem.

Bogu dzięki za różnorodność poezji.

Serdecznie Cię pozdrawiam

_wena_ _wena_

Tekst trochę tasiemcowy ale udało mi się jak najwięcej
treści wcisnąć do głowy i zrozumieć o co chodzi i nie
narzekać na zmarnowanie czasu ;(

Tessa50 Tessa50

Z podziwem dla Ciebie Marysiu za ogromne zaangażowanie
w temat, który jest bardzo na czasie. Nie pierwszy to
zresztą raz, kiedy szczerze i ze znawstwem publikujesz
swoje teksty. Dziękuję też za komentarz, który mnie
rozbawił...wiele dobrego :)

Rozalia3 Rozalia3

Choć lubię wiersze wolne i białe i prozę poetycką
czytać, bo są tutaj poeci piszący je świetnie - czuć
to już od pierwszego wersu, to jednak najbliższe
mojemu sercu są w tej chwili rymowane. I chętnie
doszkoliłabym się kiedyś z rytmu, czyli z tych
rozkładów akcentowych, z intonacji, czy też z
grafiki...
Z podobaniem poruszenia zagadnień na temat wierszy
pozdrawiam.

GabiC GabiC

Refleksyjnie, ciekawie.
Dziękuję za ogrom pracy
włożony w ten tekst.
Będę tu wracać, tak długo
jak Bej będzie istniał,
a mam nadzieję, że będzie...
Pozdrawiam serdecznie Mario:))

Kazimierz Surzyn Kazimierz Surzyn

Nie wiersz, ale za to bardzo cenne informacje,
pozdrawiam ciepło.

Renata Sz-Z Renata Sz-Z

Ciekawe rozważania. Myślę, że z wierszami jest
podobnie jak z filmami ;) Krytycy ganią a kinomani
"walą drzwiami i oknami " do kin ;) Na szczęście mamy
wybór i sami możemy decydować. To czy wiersz mieści
się w kanonach poezji pozostawiam znawcom sztuki
pisarskiej. Czytam to co do mnie przemawia lekkością,
humorem i właśnie zgrabnym rymem, to co lubię,
niekoniecznie przeładowane ciężkim metaforami a piszę
bardziej emocjami, z potrzeby serca albo dla
odreagowania, dla uśmiechu i zabawy :)
Jestem wdzięczna użytkownikom Beja, bo wiele się tu
jednak nauczyłam (dzięki również Tobie Mario)
i przede wszystkim "otworzyłam" :) Teraz trochę
żałuję, że tak późno bo znałam Beja dużo wcześniej ale
musiało minąć prawie dziesięć lat zanim się odważyłam
:)
Tym bardziej mi żal, że trzeba będzie się pożegnać...

Pozdrawiam ღ Renata.

Twoje oczy Twoje oczy

A już się bałam że moje niby rymowanie dziś jest
niepotrzebne:)
A tak na marginesie:) dziękuję za obszerne wyjaśnienie
tematu,, wiersz,, :)
Czytałam trochę na internecie:) ale wszystkiego nie
wyczytałam:)
Pozdrawiam serdecznie:)*

promienSlonca promienSlonca

Wiwle włożonej pracy, dziękuję:)
Osobiścle, uważam, że piszący, powinni mieć, swój
styl, w którym
dobrze się czują. Ważną sprawą, są emoje.
Poezja nie może być, "trawiasta".

Pozdrawiam, serdecznie,:)

sosna sosna

Po przeczytaniu artykułu przestaję mieć wyrzuty
sumienia, że przeważnie rymuję swoje utwory. Cieszy
mnie rytm, zabawa słowem. Nie upieram się, że to
poezja, może być wierszowanie. A lubię czytać wiersze,
które wzbudzają we mnie uczucia, które rozumiem, nawet
jeśli nie uchwycę zamysłu autora za pierwszym razem.
Takie, co zapadną w pamięć i chcę do nich wrócić.
Pozdrawiam

Dodaj swój wiersz

Ostatnie komentarze

Wiersze znanych

Adam Mickiewicz Franciszek Karpiński
Juliusz Słowacki Wisława Szymborska
Leopold Staff Konstanty Ildefons Gałczyński
Adam Asnyk Krzysztof Kamil Baczyński
Halina Poświatowska Jan Lechoń
Tadeusz Borowski Jan Brzechwa
Czesław Miłosz Kazimierz Przerwa-Tetmajer

więcej »

Autorzy na topie

kazap

anna

AMOR1988

Ola

aTOMash

Bella Jagódka


więcej »